Η άσκηση είναι γνωστή για τα οφέλη της στη σωματική υγεία. Ωστόσο, όλο και περισσότερα επιστημονικά ευρήματα αποκαλύπτουν λιγότερο γνωστά οφέλη της, όπως την επίδρασή της στη διάθεση, αλλά και στις βιολογικές διεργασίες που συνδέονται με την υγεία του εγκεφάλου. Μια νέα κλινική μελέτη υποδηλώνει ότι μόλις 3 μήνες τακτικής άσκησης μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τη διάθεση σε υγιείς μεσήλικες, ενώ ενδέχεται, επίσης, να επηρεάσουν εργαστηριακούς δείκτες που σχετίζονται με τη δημιουργία νέων νευρώνων.
Η μελέτη Neurofit, υπό την καθοδήγηση ερευνητών του Ινστιτούτου Ψυχιατρικής, Ψυχολογίας και Νευροεπιστημών, εξέτασε κατά πόσον ένα δομημένο πρόγραμμα άσκησης θα μπορούσε να επηρεάσει τη γνωστική λειτουργία, τη διάθεση και την παραγωγή νέων νευρώνων στη μέση ηλικία – μια περίοδο που συχνά συνδέεται με μεγαλύτερη ψυχολογική δυσφορία, γνωστικές αλλαγές και, για ορισμένα άτομα, μείωση των επιπέδων σωματικής δραστηριότητας.
Προηγούμενες έρευνες σε ζώα είχαν δείξει ότι η άσκηση μπορεί να βελτιώσει τη γνωστική απόδοση, ενώ ταυτόχρονα διεγείρει τη νευρογένεση -τη δημιουργία νέων νευρώνων από βλαστοκύτταρα- στον ιππόκαμπο, μια περιοχή του εγκεφάλου που είναι κεντρικής σημασίας για τη μνήμη και τη γνωστική λειτουργία. Οι ερευνητές ήθελαν να διερευνήσουν αν παρόμοια αποτελέσματα θα μπορούσαν να παρατηρηθούν και στους ανθρώπους.
Τρεις προπονήσεις την εβδομάδα για 3 μήνες
Η τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή, που δημοσιεύθηκε στο npj Aging, περιελάμβανε 52 υγιείς ενήλικες, ηλικίας 45-65 ετών. Από αυτούς, 27 συμμετέχοντες ολοκλήρωσαν ένα συνδυασμό αερόβιας άσκησης και άσκησης αντίστασης 3 φορές την εβδομάδα για 3 μήνες, ενώ οι υπόλοιποι 25 αποτέλεσαν μια ομάδα ελέγχου που δεν ασκούνταν.
Πρωταρχικός στόχος της μελέτης ήταν να διαπιστωθεί εάν η άσκηση βελτίωνε μια συγκεκριμένη πτυχή της γνωστικής απόδοσης, την ικανότητα διάκρισης μεταξύ πολύ παρόμοιων αναμνήσεων ή εμπειριών. Για να αξιολογήσουν αυτό το στοιχείο, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν το «Mnemonic Similarity Task», μια δοκιμασία που απαιτεί από τους συμμετέχοντες να διακρίνουν μεταξύ παρόμοιων στοιχείων. Η δοκιμασία αυτή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον ιππόκαμπο, ο οποίος επηρεάζεται τόσο από τις αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία, όσο και από τη νόσο Αλτσχάιμερ. Μετά από 3 μήνες, οι ερευνητές δε διαπίστωσαν καμία σημαντική βελτίωση σ’ αυτόν τον δείκτη γνωστικής απόδοσης.
Η εικόνα ήταν διαφορετική όταν εξέτασαν τη διάθεση. Οι συμμετέχοντες που ακολουθούσαν το πρόγραμμα άσκησης παρουσίασαν σημαντικές βελτιώσεις στους δείκτες που σχετίζονται με τη διάθεση. Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης αλλαγές στις εργαστηριακές εξετάσεις, που χρησιμοποιήθηκαν ως έμμεσος δείκτης της ικανότητας του εγκεφάλου να δημιουργεί νέους νευρώνες στον ιππόκαμπο.
«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι μόλις 3 μήνες άσκησης μπορεί να αρκούν για να βελτιώσουν σημαντικά τη διάθεση, ακόμη και σε υγιή άτομα, χωρίς συμπτώματα κατάθλιψης», δήλωσε ο συγγραφέας Sahand Farmand. Τα γνωστικά οφέλη που αφορούν στον ιππόκαμπο, πρόσθεσε, ενδέχεται να απαιτούν ένα μακρύτερο ή πιο εντατικό πρόγραμμα άσκησης προτού γίνουν ανιχνεύσιμα.
Πώς μπορούν οι επιστήμονες να μελετήσουν τη δημιουργία νέων νευρώνων;
Τα περισσότερα κύτταρα του εγκεφάλου αποκτούν συγκεκριμένο ρόλο κατά την ανάπτυξή μας και δεν αλλάζουν. Ο ιππόκαμπος, όμως, διατηρεί ορισμένα βλαστοκύτταρα που διατηρούν τη δυνατότητα να εξελιχθούν αργότερα σε νευρώνες. Οι ερευνητές συνέλεξαν αίμα από τους συμμετέχοντες και το εξέθεσαν σε ανθρώπινα βλαστοκύτταρα του ιππόκαμπου, κατασκευασμένα στο εργαστήριο. Με αυτόν τον τρόπο, μπόρεσαν να δουν εάν οι αλλαγές που είχε προκαλέσει η άσκηση επηρέαζαν τη συμπεριφορά των εν λόγω κυττάρων.
Κι εδώ προέκυψε ένα αποτέλεσμα που αρχικά εξέπληξε τους επιστήμονες: Το αίμα των ανθρώπων που ασκούνταν συνδέθηκε με μικρότερο πολλαπλασιασμό των βλαστοκυττάρων. Αυτό μπορεί αρχικά να ακούγεται αρνητικό, οι ερευνητές όμως προτείνουν μια διαφορετική πιθανή εξήγηση. Όπως ανέφερε η καθηγήτρια Νευροεπιστημών του King’s College London, Sandrine Thuret, είναι πιθανό η άσκηση να βοηθά τον εγκέφαλο να «φυλάει» μέρος του περιορισμένου αποθέματος αυτών των κυττάρων για μελλοντική χρήση, αντί να τα ωθεί να πολλαπλασιαστούν άμεσα.
Προς το παρόν, όμως, πρόκειται μόνο για μία πιθανή ερμηνεία των εργαστηριακών αποτελεσμάτων. Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η άσκηση δημιουργεί νέους νευρώνες στον ανθρώπινο εγκέφαλο ή ότι διατηρεί το απόθεμα των βλαστοκυττάρων. Για να απαντηθεί αυτό, χρειάζονται περισσότερες έρευνες.
Γιατί τα αποτελέσματα ποικίλουν μεταξύ διαφορετικών ατόμων
Ένα άλλο ενδιαφέρον εύρημα ήταν η διακύμανση μεταξύ ατόμων. Για ορισμένους συμμετέχοντες, η άσκηση φάνηκε να έχει έντονες επιδράσεις στη γνωστική απόδοση, τη διάθεση και τις εργαστηριακές μετρήσεις, υποδηλώνοντας ότι οι άνθρωποι μπορεί να αντιδρούν διαφορετικά στο ίδιο πρόγραμμα άσκησης. Οι ερευνητές σχεδιάζουν τώρα να διερευνήσουν τους μοριακούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να εξηγήσουν αυτές τις ατομικές αντιδράσεις.
Προς το παρόν, η μελέτη προσφέρει ισχυρότερα στοιχεία για μια σχετικά ταχεία επίδραση στη διάθεση: Τρεις μήνες τακτικής αερόβιας άσκησης και άσκησης αντίστασης βελτίωσαν τη διάθεση ακόμη και σε ενήλικες χωρίς συμπτώματα κατάθλιψης, ενώ οι μετρήσιμες γνωστικές αλλαγές ενδέχεται να απαιτούν περισσότερο χρόνο, μεγαλύτερη ένταση άσκησης ή περαιτέρω έρευνα για να καταστούν σαφείς.
Πηγή: www.ygeiamou.gr
