Μπορεί ένα λαχανικό, γνωστό για τη θρεπτική του αξία, να κρύβει το μυστικό για καλύτερο ύπνο; Τα σπαράγγια μπαίνουν στο μικροσκόπιο των επιστημόνων, με νέα έρευνα να αναδεικνύει πιθανές ευεργετικές επιδράσεις στον ύπνο, τη διάθεση και τη νοητική λειτουργία.
Συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο British Journal of Nutrition εξέτασε 16 μελέτες με συνολικά 503 συμμετέχοντες. Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Reading διαπίστωσαν ότι το εκχύλισμα σπαραγγιού συνδέεται με ενθαρρυντικά αποτελέσματα, κυρίως στην ποιότητα του ύπνου.
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση: Οι μελέτες αφορούσαν σε συμπυκνωμένα εκχυλίσματα και συμπληρώματα, όχι στην κατανάλωση του λαχανικού στο καθημερινό διαιτολόγιο.
Πώς μπορεί να επηρεάζουν τον οργανισμό τα σπαράγγια;
Τα σπαράγγια περιέχουν βιοδραστικές ουσίες, όπως πολυφαινόλες, με αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρωτεΐνη HSP70, η οποία προστατεύει τα κύτταρα από βλάβες που σχετίζονται με το στρες. Εργαστηριακές έρευνες και μια μελέτη σε ηλικιωμένους με ήπια γνωστική δυσλειτουργία έδειξαν ότι το εκχύλισμα μπορεί να αυξήσει τα επίπεδά της – πειράματα σε ζώα έχουν συνδέσει την HSP70 με λιγότερο άγχος και καλύτερη μνήμη μετά από στέρηση ύπνου, αν και εκεί η πρωτεΐνη χορηγήθηκε απευθείας. Επομένως, πρόκειται για έναν πιθανό μηχανισμό δράσης, που δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί.
Καλύτερος ύπνος και λιγότεροι εφιάλτες;
Ο ύπνος ήταν ο τομέας με τα πιο συνεπή θετικά ευρήματα. Από τις 10 σχετικές μελέτες, αρκετές κατέγραψαν βελτίωση στην ποιότητα και τη διάρκεια του ύπνου, καθώς και μεγαλύτερη αίσθηση ξεκούρασης το πρωί, ιδιαίτερα σε άτομα που ήδη αντιμετώπιζαν δυσκολίες.
Σε δοκιμή μίας εβδομάδας σε 18 άνδρες, όσοι έλαβαν εκχύλισμα σπαραγγιών ανέφεραν λιγότερους εφιάλτες, ενώ ξυπνούσαν συχνότερα κοντά στην επιθυμητή ώρα.
Άλλη μικρή μελέτη εξέτασε συνδυασμό εκχυλίσματος με GABA, έναν νευροδιαβιβαστή που συμβάλλει στη χαλάρωση της εγκεφαλικής δραστηριότητας και παρατήρησε βελτίωση στους δείκτες βαθέος ύπνου. Ωστόσο, το όφελος αποδόθηκε στον συνδυασμό των δύο, επομένως δεν αποδείχθηκε η ανεξάρτητη δράση του εκχυλίσματος, ενώ η βελτίωση της ποιότητας του ύπνου δε σήμαινε απαραίτητα λιγότερη υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Τι έδειξαν οι μελέτες για μνήμη και άγχος
Επτά μελέτες εξέτασαν τη γνωστική λειτουργία, με ανάμεικτα αποτελέσματα. Σε δοκιμή ενός έτους, 30 ηλικιωμένοι με ήπια γνωστική δυσλειτουργία έλαβαν καθημερινά 1.000 mg εκχυλίσματος ή εικονικό φάρμακο. Η ομάδα του εκχυλίσματος παρουσίασε καλύτερες επιδόσεις σε τεστ συνολικής γνωστικής λειτουργίας, συλλογισμού και εκτελεστικών δεξιοτήτων. Αντίθετα, μελέτη 12 εβδομάδων σε άτομα με άνοια δεν διαπίστωσε γνωστική βελτίωση, αλλά κατέγραψε λιγότερη ανησυχία και συμπτώματα κατάθλιψης.
Στους νεότερους ενήλικες, ορισμένες δοκιμές έδειξαν καλύτερη προσοχή, ταχύτερες αντιδράσεις και λιγότερη πνευματική κόπωση, ενώ άλλες δεν εντόπισαν διαφορές.
Δύο μελέτες κατέγραψαν μείωση του άγχους, ακόμη και μετά από μία δόση. Παρατηρήθηκαν επίσης πιθανές βελτιώσεις στην κατάθλιψη, κυρίως σε άτομα με ηπιότερα συμπτώματα. Τα αποτελέσματα για την κορτιζόλη -την ορμόνη του στρες- ήταν αντιφατικά, ενώ οι πιθανές διαφορές μεταξύ φύλων παραμένουν ασαφείς.
Αξίζει τελικά να δοκιμάσουμε συμπληρώματα;
Οι επιστήμονες συστήνουν επιφυλακτικότητα. Οι περισσότερες μελέτες είχαν μόλις 10-60 συμμετέχοντες και διάρκεια έως 1 μήνα. Τα σκευάσματα και οι δόσεις διέφεραν, ορισμένες δοκιμές δεν είχαν ομάδα ελέγχου, ενώ υπερείχαν οι άνδρες συμμετέχοντες. Απαιτούνται, επομένως, μεγαλύτερες και ανεξάρτητες δοκιμές για την αποτελεσματικότητα, τη δοσολογία και τη μακροχρόνια ασφάλεια.
Το συμπέρασμα; Το εκχύλισμα σπαραγγιών παρουσιάζει ενδιαφέρον, αλλά δεν αποτελεί αποδεδειγμένη θεραπεία για την αϋπνία, το άγχος ή τη γνωστική δυσλειτουργία. Τα σπαράγγια παραμένουν μια θρεπτική διατροφική επιλογή, χωρίς να αποδεικνύεται, προς το παρόν, ότι η κατανάλωσή τους προσφέρει τα ίδια οφέλη.
Πηγή: www.ygeiamou.gr
