Τι δείχνουν οι μελέτες για τη σχέση του καφέ με τη φλεγμονή, τη ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλα αυτοάνοσα νοσήματα – Πόσο ασφαλής θεωρείται η κατανάλωσή του

Ο καφές αποτελεί ένα από τα πιο δημοφιλή ροφήματα παγκοσμίως. Εκατομμύρια άνθρωποι ξεκινούν την ημέρα τους με ένα φλιτζάνι καφέ, αναζητώντας τόνωση, εγρήγορση και καλύτερη συγκέντρωση. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας έχει στραφεί και στην πιθανή επίδραση της καφεΐνης στο ανοσοποιητικό σύστημα, καθώς και στον ρόλο που μπορεί να διαδραματίζει στα αυτοάνοσα νοσήματα.

«Η σχέση καφέ και ανοσοποιητικού είναι πολύ πιο σύνθετη από όσο πιστεύαμε παλαιότερα», σημειώνει η Ελένη Κομνηνού, ρευματολόγος, διευθύντρια της Κλινικής Αυτοάνοσων Ρευματικών Νοσημάτων του Metropolitan General.

  • Διαβάστε επίσης – Ο καφές κάνει καλό στο συκώτι – Ποιες είναι οι προστατευτικές ποσότητες

Η καφεΐνη ως ανοσοτροποποιητικός παράγοντας Η καφεΐνη ανήκει στις μεθυλοξανθίνες και δρα κυρίως μέσω της αναστολής των υποδοχέων αδενοσίνης. Η αδενοσίνη αποτελεί σημαντικό ρυθμιστή της φλεγμονώδους απάντησης και της λειτουργίας των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος.

Μελέτες έχουν δείξει ότι η καφεΐνη μπορεί να επηρεάσει:

  • τη λειτουργία των Τ-λεμφοκυττάρων,
  • την παραγωγή κυτταροκινών,
  • τη δραστηριότητα των μακροφάγων,
  • τη φλεγμονώδη απόκριση του οργανισμού.

«Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι, σε μέτριες ποσότητες, η καφεΐνη φαίνεται να εμφανίζει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, ενώ η υπερβολική κατανάλωση ενδέχεται να έχει διαφορετικές επιδράσεις, ανάλογα με το γενετικό υπόβαθρο και τη συνολική κατάσταση της υγείας του ατόμου», αναφέρει.

Ο καφές δεν είναι μόνο καφεΐνη Συχνά θεωρούμε ότι οι επιδράσεις του καφέ οφείλονται αποκλειστικά στην καφεΐνη. Στην πραγματικότητα, όμως, ο καφές περιέχει περισσότερες από χίλιες βιοδραστικές ενώσεις, μεταξύ των οποίων:

  • χλωρογενικά οξέα,
  • πολυφαινόλες,
  • διτερπένια,
  • αντιοξειδωτικές ουσίες.

Οι ενώσεις αυτές φαίνεται να συμβάλλουν στη μείωση του οξειδωτικού στρες και να επηρεάζουν φλεγμονώδεις μηχανισμούς που συμμετέχουν στην ανάπτυξη πολλών χρόνιων νοσημάτων.

Καφές και ρευματοειδής αρθρίτιδα Η σχέση μεταξύ καφέ και ρευματοειδούς αρθρίτιδας έχει αποτελέσει αντικείμενο πολλών ερευνών. Παλαιότερες μελέτες είχαν συνδέσει την αυξημένη κατανάλωση καφέ με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης της οροθετικής μορφής της νόσου.

Ωστόσο, νεότερες αναλύσεις δεν επιβεβαίωσαν αυτή τη σχέση.

Σήμερα, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ δεν αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Δεν υπάρχουν, μάλιστα, ισχυρά δεδομένα που να δικαιολογούν τη γενικευμένη αποφυγή του καφέ από τους ασθενείς.

Η επίδρασή του πιθανότατα εξαρτάται από γενετικούς, περιβαλλοντικούς και μεταβολικούς παράγοντες.

Τι γνωρίζουμε για τον λύκο και τα άλλα αυτοάνοσα Στον συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, στο σύνδρομο Sjögren και στις σπονδυλαρθρίτιδες, τα διαθέσιμα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα. Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις ότι η κατανάλωση καφέ επιδεινώνει τη δραστηριότητα αυτών των νοσημάτων. Αντίθετα, ορισμένες μελέτες υποστηρίζουν ότι οι αντιοξειδωτικές ουσίες του καφέ ενδέχεται να συμβάλλουν στη μείωση της χρόνιας φλεγμονής χαμηλού βαθμού.

Ο ρόλος του εντέρου Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες έχουν αναδείξει τη σημασία του άξονα εντέρου – ανοσοποιητικού συστήματος.

Ο καφές φαίνεται να επηρεάζει θετικά τη σύνθεση του εντερικού μικροβιώματος, αυξάνοντας ορισμένα ωφέλιμα βακτηριακά στελέχη.

Καθώς η δυσβίωση έχει συσχετιστεί με πολλά αυτοάνοσα νοσήματα, η πιθανή αυτή δράση του καφέ αποτελεί αντικείμενο έντονης επιστημονικής έρευνας.

Έχει σημασία το είδος του καφέ; Καφές φίλτρου

Ο καφές φίλτρου είναι η μορφή καφέ που έχει μελετηθεί περισσότερο και συνδέεται συχνότερα με οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία.

Espresso

Ο espresso περιέχει υψηλή συγκέντρωση βιοδραστικών ουσιών ανά μονάδα όγκου, αλλά συνήθως καταναλώνεται σε μικρότερες ποσότητες.

Ελληνικός καφές

Ο ελληνικός καφές είναι πλούσιος σε πολυφαινόλες και αντιοξειδωτικά συστατικά. Μελέτες σε πληθυσμούς της Μεσογείου έχουν δείξει ευνοϊκές επιδράσεις στην αγγειακή λειτουργία και τη μακροζωία.

Ντεκαφεϊνέ

Παρότι περιέχει ελάχιστη καφεΐνη, διατηρεί μεγάλο μέρος των αντιοξειδωτικών συστατικών του καφέ. Αυτό υποδηλώνει ότι αρκετά από τα πιθανά οφέλη δεν σχετίζονται αποκλειστικά με την καφεΐνη.

Πόσος καφές θεωρείται ασφαλής; Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, πρόσληψη έως 400 mg καφεΐνης ημερησίως — περίπου τρία έως τέσσερα φλιτζάνια καφέ — θεωρείται ασφαλής.

Ωστόσο, κάθε οργανισμός αντιδρά διαφορετικά. Άτομα με αϋπνία, ταχυκαρδίες, αρρύθμιστη υπέρταση ή έντονο άγχος ενδέχεται να εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαισθησία στην καφεΐνη.

Η αξία της ισορροπημένης κατανάλωσης «Η σύγχρονη επιστημονική γνώση δεν υποστηρίζει ότι ο καφές αποτελεί εχθρό του ανοσοποιητικού συστήματος. Αντίθετα, φαίνεται ότι η μέτρια κατανάλωσή του μπορεί να ασκεί ανοσοτροποποιητικές και αντιφλεγμονώδεις δράσεις μέσω της καφεΐνης, των πολυφαινολών και της επίδρασής του στο εντερικό μικροβίωμα.

Όσον αφορά τα αυτοάνοσα νοσήματα, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να δικαιολογούν τη γενικευμένη αποφυγή του καφέ. Η ανοχή, η συνολική διατροφή, οι συνυπάρχουσες παθήσεις και οι εξατομικευμένες ανάγκες κάθε ασθενούς παραμένουν οι σημαντικότεροι παράγοντες.

Ίσως, τελικά, το ερώτημα να μην είναι αν ο καφές επηρεάζει το ανοσοποιητικό, αλλά με ποιον τρόπο η ισορροπημένη κατανάλωσή του μπορεί να ενταχθεί σε έναν συνολικά υγιεινό τρόπο ζωής, που υποστηρίζει την καλή λειτουργία του οργανισμού και τη ρύθμιση της φλεγμονής», καταλήγει η κ. Κομνηνού.

Φωτογραφία: istock

Πηγή: www.iatropedia.gr