Επιδιώκουμε να περιβαλλόμαστε από ανθρώπους θετικούς, που μας αγαπούν, μας στηρίζουν και μας βοηθούν να αναπτυσσόμαστε. Δεν είναι, όμως, πάντα στον έλεγχό μας το με ποιους ανθρώπους ερχόμαστε σε επαφή. Καμιά φορά, υπάρχουν κι εκείνοι που μας απογοητεύουν, μας υποτιμούν και μας εξαντλούν συναισθηματικά. Μπορεί να είναι ένας συνάδελφος που μας υπονομεύει, ένας συγγενής που κάνει καυστικά σχόλια ή ένας φίλος, η γνώμη του οποίου μας αφήνει διαρκώς μια πικρή επίγευση.
Η αληθινή αλληλεπίδραση μπορεί να διαρκέσει μόλις λίγα λεπτά – στο μυαλό μας, όμως, μπορεί να «ζήσει» πολύ περισσότερο. Έρευνες δείχνουν ότι ο ανθρώπινος νους έχει την τάση να εστιάζει στις αρνητικές έναντι των θετικών αλληλεπιδράσεων. Όπως υπογραμμίζει στο Psychology Today η Emma Seppälä, συγγραφέας και λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Yale, η συνειδητοποίηση, η συγχώρεση και η συμπόνια μπορούν να μειώσουν την επιρροή των δύσκολων αλληλεπιδράσεων.
Γιατί οι αρνητικές αλληλεπιδράσεις «κολλάνε» στο μυαλό μας
Συμπεριφορές όπως μια απόρριψη και μια αρνητική κριτική μπορούν να προκαλέσουν μια ισχυρή αντίδραση άγχους. Έρευνες έχουν δείξει ότι ο κοινωνικός και συναισθηματικός πόνος ενεργοποιεί μερικά από τα νευρικά συστήματα που εμπλέκονται και στον σωματικό πόνο – ταυτόχρονα, ο εγκέφαλος έχει την τάση να δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στις αρνητικές εμπειρίες.
Το άγχος μπορεί να μην εξαφανιστεί όταν τελειώσει η αλληλεπίδραση – Οι σκέψεις που έπονται του γεγονότος μπορεί να παρατείνει την αντίδραση του οργανισμού στο άγχος. Στην πράξη, η επαναλαμβανόμενη αναπαραγωγή μιας δυσάρεστης συζήτησης μπορεί να διατηρήσει την εμπειρία ψυχολογικά ζωντανή για διάστημα πολύ μεγαλύτερο από το γεγονός αυτό καθεαυτό.
Το πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος είναι η αναγνώρισή του. Η Seppälä προτείνει 3 απλά βήματα:
1. Παρατηρήστε τι σας προκαλεί η δυσαρέσκεια
Ο θυμός είναι μια κατανοητή αντίδραση στην κακομεταχείριση. Όμως, όταν οι σκέψεις σχετικά με τη συμπεριφορά ενός άλλου ατόμου γίνονται επαναλαμβανόμενες, η δυσαρέσκεια επηρεάζει δυσανάλογα το άτομο που τη νιώθει.
Το πρώτο βήμα, επομένως, είναι η συνειδητοποίηση: Παρατηρήστε πόσο συχνά αναπαράγεται η αλληλεπίδραση και τι νιώθετε όταν αυτό συμβαίνει. Δε χρειάζεται να αποδεχθείτε μια κακή συμπεριφορά – πρέπει, όμως, να αναγνωρίσετε τη διαφορά μεταξύ του να ανταποκρίνεστε σ’ ένα πρόβλημα και του να το ξαναζείτε επανειλημμένα.
Στόχος είναι να αποτρέψετε τον αρνητισμό κάποιου άλλου από το να διαμορφώσει τη δική σας συναισθηματική κατάσταση.
2. Συγχωρήστε – χωρίς να αποδεχτείτε τη συμπεριφορά
Το να συγχωρήσετε τη συμπεριφορά κάποιου δε σημαίνει ούτε ότι την αιτιολογείτε, ούτε ότι την ξεχνάτε, ούτε ότι πρέπει να διατηρήσετε μια σχέση αν δεν θέλετε. Σύμφωνα με την ψυχολογία, η συγχώρεση συνεπάγεται τη μείωση της δυσαρέσκειας και της επιθυμίας να παραμείνει κανείς συναισθηματικά προσκολλημένος σε μια προσβλητική συμπεριφορά. Αυτό μπορεί να έχει μετρήσιμα αποτελέσματα στο άγχος.
Σε μια μελέτη υπό την καθοδήγηση της ψυχολόγου Charlotte Witvliet, οι συμμετέχοντες που δεν συγχωρούσαν εκείνον που τους είχε πληγώσει παρουσίαζαν αυξημένους δείκτες υγείας, όπως ο καρδιακός ρυθμός, η αρτηριακή πίεση και η αγωγιμότητα του δέρματος.
3. Η συμπόνια θα σας απομακρύνει ακόμη περισσότερο από τη σύγκρουση
Υπάρχει κι ένα τρίτο βήμα, που μπορεί, σύμφωνα με την Seppälä, να αποτελεί ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση: Καλλιεργήστε τη συμπόνια και αντιμετωπίστε το άλλο άτομο με καλή θέληση. Μπορεί να ακούγεται παράδοξο, όμως αυτή η τακτική είναι ωφέλιμη για εσάς. Πρακτικές όπως η συμπόνια έχουν μελετηθεί ως προς τις επιδράσεις τους στη συναισθηματική ευημερία, τις κοινωνικές σχέσεις και τις αντιδράσεις στο άγχος. Έρευνες υποστηρίζουν ότι ενισχύουν τα θετικά συναισθήματα και την αίσθηση σύνδεσης με τους άλλους. Η συμπόνια έχει, όμως, επίδραση και στο σώμα: Έρευνα του Πανεπιστημίου Emory παρατήρησε αλλαγές στις φλεγμονώδεις αντιδράσεις του οργανισμού.
Και πάλι, συμπόνια δε σημαίνει ότι αποδεχόμαστε την κακή συμπεριφορά κάποιου. Κατανόηση και αποδοχή είναι δύο διαφορετικές έννοιες.
Τα όρια εξακολουθούν να έχουν σημασία
Καμία από αυτές τις στρατηγικές δε σημαίνει ότι είστε υποχρεωμένοι να διατηρήσετε μια σχέση που σας βλάπτει. Η συγχώρεση και η συμπόνια σχετίζονται με ό,τι συμβαίνει εσωτερικά σε εσάς. Τα όρια καθορίζουν τη σχέση σας με τους άλλους ανθρώπους. Ανάλογα με την κατάσταση, η προστασία της ευημερίας μπορεί να σημαίνει τον περιορισμό των συζητήσεων, τη μείωση της επαφής, την άρνηση να εμπλακεί κανείς σε προκλητική συμπεριφορά ή τον τερματισμό μιας σχέσης.
Ο στόχος δεν είναι απαραίτητα να συμφιλιωθεί κανείς με ένα δύσκολο άτομο. Είναι να μην επιτρέψετε σε μια κακή συμπεριφορά να συνεχίσει να σας επηρεάζει. Η αναγνώριση του μοτίβου μπορεί να διακόψει τις εμμονικές σκέψεις. Η συγχώρεση μπορεί να απελευθερώσει τη δυσαρέσκεια και η συμπόνια, όταν είναι εφικτή και κατάλληλη, μπορεί να μειώσει περαιτέρω τη συναισθηματική δύναμη της σύγκρουσης.
Τελικά, η αποτελεσματική αντιμετώπιση ενός δύσκολου ατόμου μπορεί να έχει λιγότερη σχέση με την αλλαγή του -κάτι που συχνά βρίσκεται εκτός του ελέγχου σας- και περισσότερο με το να αποφασίσετε πόσο χώρο του επιτρέπετε να καταλαμβάνει στο μυαλό σας.
Πηγή: www.ygeiamou.gr
