Τα φώτα έχουν σβήσει, το παραμύθι έχει τελειώσει και ο γονιός ετοιμάζεται επιτέλους να κλείσει την πόρτα. Τότε ακούγεται η γνώριμη φωνή: «Μία ακόμη αγκαλιά», «θέλω λίγο νερό», «πες μου άλλη μία ιστορία», «θα είσαι εδώ όταν ξυπνήσω;». Και λίγο αργότερα μπορεί να ακολουθήσει μία απρόσμενη ερώτηση για τους δεινόσαυρους, τον θάνατο ή κάτι που συνέβη στο σχολείο.

Για τους εξαντλημένους γονείς, αυτή η καθημερινή τελετουργία μοιάζει συχνά με μία ακόμη προσπάθεια του παιδιού να αποφύγει τον ύπνο. Πίσω από τις συνεχείς απαιτήσεις, ωστόσο, μπορεί να κρύβεται κάτι βαθύτερο: Η ανάγκη να παραμείνει για λίγο ακόμη κοντά στο πρόσωπο που του προσφέρει ασφάλεια.

Όπως εξηγεί στο Psychology Today, η Amy Vigliotti, Ph.D., ψυχολόγος παιδιών και ενηλίκων και ιδρύτρια κέντρου ομαδικής ψυχοθεραπείας στη Νέα Υόρκη, η καθυστέρηση του ύπνου δεν αποτελεί πάντοτε πείσμα ή προσπάθεια χειραγώγησης. Πολύ συχνά είναι ένας τρόπος με τον οποίο το παιδί ζητά σύνδεση πριν από τον καθημερινό αποχωρισμό που φέρνει η νύχτα.

Όταν η ησυχία φέρνει στην επιφάνεια τις ανησυχίες

Κατά τη διάρκεια της ημέρας, το πρόγραμμα είναι συνήθως γεμάτο: Σχολείο, εργασία, δραστηριότητες, διάβασμα, φαγητό και υποχρεώσεις. Η ώρα του ύπνου μπορεί να είναι η μοναδική στιγμή κατά την οποία το παιδί έχει τον γονέα αποκλειστικά κοντά του, χωρίς περισπασμούς.

Όταν το σπίτι ησυχάζει, η εσωτερική του φωνή ακούγεται πιο δυνατά. Ένα παιδί που λίγες ώρες νωρίτερα γελούσε με τους φίλους του μπορεί ξαφνικά να θυμηθεί ότι ο καλύτερός του φίλος έλειπε από το σχολείο και να στενοχωρηθεί. Ένα άλλο μπορεί να ανησυχήσει για το αυριανό τεστ ή να αναρωτηθεί εάν οι γονείς του θα είναι πάντα δίπλα του.

Ο ύπνος αποτελεί, άλλωστε, έναν καθημερινό αποχωρισμό. Το παιδί καλείται να περάσει από τη συνύπαρξη στη μοναχικότητα και από την εγρήγορση στην παράδοση του ελέγχου. Για ορισμένα παιδιά αυτή η μετάβαση γίνεται εύκολα. Για άλλα δημιουργεί ένα αίσθημα ευαλωτότητας που δεν μπορούν ακόμη να εκφράσουν με λόγια.

Έτσι, αντί να πουν «φοβάμαι να αποχωριστώ» ή «θέλω να με καθησυχάσεις», ζητούν άλλο ένα τραγούδι, ένα ακόμη φιλί ή μερικά λεπτά με τον γονέα καθισμένο δίπλα στο κρεβάτι τους.

Η ανάγκη για σύνδεση δεν εξαφανίζεται με την ηλικία

Η ανάγκη αυτή είναι πιο εμφανής στα μικρά παιδιά, δεν περιορίζεται όμως στην προσχολική ηλικία. Σύμφωνα με την ψυχολόγο, ακόμη και μεγαλύτερα παιδιά ή νέοι ενήλικες μπορεί να αναζητήσουν ξαφνικά την εγγύτητα των γονιών τους όταν έρχονται αντιμέτωποι με δύσκολες σκέψεις.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα μίας 19χρονης φοιτήτριας, η οποία πήγε λίγο πριν από τα μεσάνυχτα στο κρεβάτι της μητέρας της, όχι επειδή δεν μπορούσε να κοιμηθεί, αλλά επειδή άρχισε να σκέφτεται πώς θα ήταν κάποτε η ζωή χωρίς τους γονείς της.

Η ανάπτυξη αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο εκφράζονται οι ανάγκες μας, όχι όμως απαραίτητα την ίδια την ανάγκη για συναισθηματικό δεσμό και ασφάλεια.

Κατανόηση δεν σημαίνει κατάργηση των ορίων

Το να αντιληφθεί ένας γονιός την ανάγκη που κρύβεται πίσω από τη συμπεριφορά δεν σημαίνει ότι πρέπει να αφήσει τη βραδινή ρουτίνα να εξελιχθεί σε μία δίωρη διαπραγμάτευση.

Το παιδί χρειάζεται να κατανοήσει ότι δύο πράγματα μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα: Ο γονιός αναγνωρίζει και σέβεται το συναίσθημά του, αλλά η ώρα του ύπνου παραμένει σταθερή.

Αντί για μια απότομη αντίδραση, ο γονιός μπορεί να ονομάσει αυτό που πιθανότατα συμβαίνει: «Καταλαβαίνω ότι θέλεις να μείνουμε λίγο ακόμη μαζί» ή «φαίνεται ότι κάτι σε απασχολεί απόψε». Στη συνέχεια μπορεί να προσφέρει μία τελευταία αγκαλιά και να επαναφέρει ήρεμα το όριο.

Με αυτόν τον τρόπο, το παιδί δεν αισθάνεται ότι αγνοείται, αλλά ταυτόχρονα μαθαίνει ότι η συναισθηματική φροντίδα μπορεί να συνυπάρχει με τη συνέπεια.

Δέκα λεπτά αρκούν για να νιώσει ότι το «βλέπουν»

Ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να περιοριστούν οι βραδινές καθυστερήσεις είναι να υπάρχουν μέσα στην ημέρα σταθερές στιγμές ουσιαστικής επαφής.

Τα παιδιά δεν χρειάζονται απαραίτητα ώρες αποκλειστικής απασχόλησης. Χρειάζονται μικρές στιγμές κατά τις οποίες αισθάνονται ότι ο γονιός είναι πραγματικά παρών.

Ακόμη και δέκα λεπτά παιχνιδιού χωρίς κινητό, τηλεόραση ή άλλες διακοπές μπορεί να έχουν ιδιαίτερη αξία. Για τα μεγαλύτερα παιδιά, η επαφή μπορεί να σημαίνει μια σύντομη συζήτηση, λίγη ζωγραφική, ένα παιχνίδι με την μπάλα ή απλώς μερικά λεπτά ήρεμης συνύπαρξης χωρίς συγκεκριμένο σκοπό.

Ορισμένες οικογένειες βρίσκουν χρήσιμο να καθιερώνουν μια σταθερή «ώρα σύνδεσης» περίπου μία ώρα πριν από τον ύπνο. Έτσι, το παιδί έχει την ευκαιρία να μιλήσει για όσα συνέβησαν ή το απασχολούν προτού αρχίσει η βραδινή ρουτίνα.

Μιλήστε πρώτοι αντί να κάνετε συνεχώς ερωτήσεις

Δεν είναι όλα τα παιδιά έτοιμα να απαντήσουν στο κλασικό «πώς πέρασες σήμερα;». Μερικές φορές οι συνεχείς ερωτήσεις κάνουν ένα πιο εσωστρεφές παιδί να κλείνεται ακόμη περισσότερο.

Η Amy Vigliotti προτείνει στους γονείς να ξεκινούν μοιράζοντας μια δική τους μικρή ιστορία: Kάτι που τους έκανε να γελάσουν, κάτι που τους δυσκόλεψε ή έναν στόχο για τον οποίο προσπαθούν.

Οι προσωπικές ιστορίες δημιουργούν έναν πιο φυσικό δρόμο επικοινωνίας και επιτρέπουν στο παιδί να μιλήσει όταν νιώσει έτοιμο, χωρίς να αισθάνεται ότι ανακρίνεται.

Η προβλεψιμότητα ηρεμεί το παιδί

Όταν το παιδί γνωρίζει ότι κάθε βράδυ θα έχει λίγο χρόνο με τον γονέα του, μειώνεται η ανάγκη να «κατασκευάσει» αυτή τη στιγμή καθυστερώντας τον ύπνο.

Η σύνδεση δεν χρειάζεται να προστεθεί ως ακόμη μία υποχρέωση σε ένα ήδη φορτωμένο πρόγραμμα. Μπορεί να δημιουργηθεί στο πρωινό, στη διαδρομή από το σχολείο, κατά το δίπλωμα των ρούχων ή στα λίγα ήσυχα λεπτά πριν σβήσουν τα φώτα.

Τα παιδιά δεν μετρούν τη συναισθηματική επαφή σε ώρες. Τη βιώνουν μέσα από μικρές στιγμές αμέριστης προσοχής.

Παράδοξα, το να επιβραδύνει λίγο ο γονιός πριν από τον ύπνο μπορεί τελικά να βοηθήσει το παιδί να κοιμηθεί πιο γρήγορα. Όταν αισθάνεται συναισθηματικά ασφαλές, το νευρικό του σύστημα μπορεί να χαλαρώσει ευκολότερα.

Οι ζεστές, σταθερές και προβλέψιμες βραδινές ρουτίνες έχουν συνδεθεί με καλύτερη ποιότητα ύπνου, λιγότερες δυσκολίες κατά την κατάκλιση και καλύτερη συναισθηματική και συμπεριφορική ρύθμιση.

Τελικά, η καθυστέρηση του ύπνου δεν αφορά πάντοτε τον ύπνο. Μπορεί απλώς να είναι ο τρόπος ενός παιδιού να ρωτήσει: «Πριν αποχαιρετήσω αυτή την ημέρα, μπορώ να νιώσω για λίγο ακόμη κοντά σου;».

Πηγή: www.ygeiamou.gr