«Άλλα 5 λεπτά!». «Δεν τελείωσα ακόμα!». Ένας μικρός… εμφύλιος ξεσπάει σε κάθε σπίτι με μικρά παιδιά, όταν ο γονιός προσπαθήσει να αποσπάσει το κινητό ή το τάμπλετ από τα χέρια του. Είναι, μάλιστα, τόσο συχνά αυτά τα ξεσπάσματα που πλέον έχουν και ονομασία: «τεχνο-ξεσπάσματα» ή αλλιώς techno-tantrums.
Η δυσκολία αυτή δεν οφείλεται αποκλειστικά στην έλλειψη ορίων ή στη συμπεριφορά του παιδιού. «Είναι ιδιαίτερα δύσκολο για τα παιδιά να απομακρυνθούν από μια οθόνη, επειδή το ψηφιακό περιεχόμενο έχει σχεδιαστεί για να είναι ελκυστικό» εξηγεί ο Steven Howard, Ανώτερος Ακαδημαϊκός Ερευνητής στην Ανάπτυξη και Εκπαίδευση του Παιδιού στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Γιατί τα παιδιά δυσκολεύονται να αποχωριστούν την οθόνη
Όπως εξηγεί σε άρθρο του στο The Conversation, τα έντονα χρώματα, οι γρήγορες εναλλαγές εικόνων, οι ήχοι επιβράβευσης, οι συνεχείς εκπλήξεις και οι αλγόριθμοι που προτείνουν περιεχόμενο προσαρμοσμένο στις προτιμήσεις κάθε χρήστη δημιουργούν μια εμπειρία που τραβά την προσοχή. Σε αρκετές περιπτώσεις, ο σχεδιασμός αυτός περιλαμβάνει και τεχνικές που επηρεάζουν τις επιλογές των παιδιών. Ένας αγαπημένος ήρωας μπορεί να τα παροτρύνει να επιλέξουν μια συγκεκριμένη λειτουργία μέσα σε μια εφαρμογή, ενώ προσφορές περιορισμένης διάρκειας δημιουργούν την αίσθηση ότι πρέπει να ενεργήσουν άμεσα, χωρίς χρόνο για σκέψη.
Έτσι, η χρήση της οθόνης δεν καθορίζεται πλέον μόνο από τα ενδιαφέροντα του παιδιού, αλλά και από μηχανισμούς που έχουν ως στόχο να διατηρήσουν την προσοχή του και να το κάνουν να επιστρέψει ξανά και ξανά στη συσκευή.
Δεν αφορά μόνο τα παιδιά
Η δυσκολία απομάκρυνσης από τις οθόνες δεν είναι αποκλειστικά παιδικό φαινόμενο. Σύμφωνα με τον ειδικό, πολλοί γονείς αναγνωρίζουν ότι και οι ίδιοι δυσκολεύονται να αφήσουν το κινητό τους, ενώ η χρήση των ψηφιακών συσκευών συχνά διακόπτει ή περιορίζει την επικοινωνία με τα παιδιά τους, ένα φαινόμενο που οι ειδικοί περιγράφουν ως technoference (τεχνοπαρεμβολή).
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι οθόνες είναι από τη φύση τους επιβλαβείς. Το ζητούμενο δεν είναι η πλήρης αποφυγή τους, αλλά η ανάπτυξη μιας υγιούς σχέσης με την τεχνολογία ήδη από την παιδική ηλικία. Ο καθηγητής προτείνει 4 πρακτικές που μπορούν να μειώσουν τις συγκρούσεις:
1. Επιλέξτε ποιοτικό ψηφιακό περιεχόμενο
Προτιμήστε εφαρμογές και προγράμματα με εκπαιδευτικό χαρακτήρα, πιο ήπιο ρυθμό και ενεργή συμμετοχή του παιδιού. Αντίθετα, περιορίστε εφαρμογές που βασίζονται σε συνεχείς επιβραβεύσεις, αδιάκοπη εναλλαγή ερεθισμάτων ή έντονες τεχνικές προσέλκυσης της προσοχής. «Αυτό θα διασφαλίσει ότι τα παιδιά θα αλληλεπιδρούν με ψηφιακό περιεχόμενο που θα είναι καλύτερα ευθυγραμμισμένο με τις αναπτυξιακές τους ανάγκες» σημειώνει.
2. Χρησιμοποιήστε τις οθόνες μαζί με το παιδί
Η κοινή παρακολούθηση ή το κοινό παιχνίδι αποτελεί μια από τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές, σύμφωνα και με διαφορετικές μελέτες. «Η κοινή χρήση μιας οθόνης βοηθά τους γονείς να γνωρίζουν τι βλέπουν και τι κάνουν τα παιδιά στις ψηφιακές συσκευές, ενώ παράλληλα δημιουργεί ευκαιρίες για κοινά ενδιαφέροντα, εμπειρίες και συζητήσεις τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά την ψηφιακή δραστηριότητα» εξηγεί.
3. Μην χρησιμοποιείτε πάντα την οθόνη για να ηρεμήσει
Η εύκολη λύση του tablet στο ιατρείο, στο εστιατόριο ή στο αυτοκίνητο μπορεί να λειτουργεί προσωρινά, όμως στερεί από το παιδί την ευκαιρία να μάθει να διαχειρίζεται τη βαρεμάρα, την ανυπομονησία ή τη ματαίωση. Η συναισθηματική αυτορρύθμιση καλλιεργείται μέσα από την εμπειρία και όχι με τη συνεχή αποφυγή των δυσάρεστων συναισθημάτων.
4. Δημιουργήστε σταθερές ρουτίνες
Οι σαφείς κανόνες μειώνουν τις συγκρούσεις. Συμφωνήστε εκ των προτέρων πότε επιτρέπεται η χρήση των οθονών, για πόση ώρα και σε ποιον χώρο. Εξίσου σημαντικό είναι να προετοιμάζετε το παιδί για το τέλος της δραστηριότητας. Μία ή δύο προειδοποιήσεις λίγα λεπτά πριν από τη λήξη του χρόνου βοηθούν σημαντικά, τονίζει ο ειδικός. Φράσεις όπως «Σε πέντε λεπτά κλείνουμε το tablet και πάμε στο πάρκο» κάνουν τη μετάβαση πιο ομαλή.
Είναι επίσης χρήσιμο να γνωρίζει το παιδί τι θα ακολουθήσει μετά. Ένα παιχνίδι, μια βόλτα ή μια άλλη ευχάριστη δραστηριότητα διευκολύνει την απομάκρυνση από την οθόνη. Όπου είναι εφικτό, δώστε του και έναν μικρό βαθμό ελέγχου, για παράδειγμα επιτρέποντάς του να κλείσει μόνο του τη συσκευή όταν ολοκληρωθεί ο χρόνος.
Η συνέπεια είναι το κλειδί
Καμία νέα συνήθεια δεν εφαρμόζεται χωρίς δυσκολίες. Είναι φυσιολογικό τα παιδιά να αντιδράσουν όταν αλλάζουν οι κανόνες. Ωστόσο, η συνέπεια από την πλευρά των γονέων και η εφαρμογή σταθερών ορίων δημιουργούν σταδιακά τις προϋποθέσεις ώστε τα παιδιά να αναπτύξουν καλύτερο αυτοέλεγχο και μια πιο ισορροπημένη σχέση με την τεχνολογία.
Στόχος δεν είναι να αποκλειστούν οι οθόνες από την καθημερινότητα, αλλά να χρησιμοποιούνται με τρόπο που να υποστηρίζει την ανάπτυξη του παιδιού και όχι να την καθορίζει.
Πηγή: www.ygeiamou.gr
