Τα παιδιά που μεγαλώνουν με ένα μικρότερο αδελφάκι με αναπηρία μπορεί να αντιμετωπίζουν αυξημένες ψυχολογικές πιέσεις, ιδιαίτερα στην εφηβεία. Νέα μελέτη δείχνει, ωστόσο, ότι η κρατική στήριξη μπορεί να περιορίσει σημαντικά τις επιπτώσεις.
Η φροντίδα ενός παιδιού με αναπηρία επηρεάζει την καθημερινότητα ολόκληρης της οικογένειας. Πέρα από τις ανάγκες του ίδιου του παιδιού, οι γονείς καλούνται να διαχειριστούν πρόσθετες ευθύνες, ενώ τα αδέλφια μπορεί να βιώνουν συναισθηματικές πιέσεις που συχνά περνούν απαρατήρητες.
Αυτό αναδεικνύει μελέτη του Rockwool Foundation Berlin (RFBerlin), η οποία παρακολούθησε περισσότερες από 60.000 οικογένειες στη Δανία, με τουλάχιστον 3 παιδιά, σε βάθος 30 ετών. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των αδελφών εμφανίζονται ήδη από την παιδική ηλικία και εντείνονται στην εφηβεία.
Αναγκαία η ψυχολογική υποστήριξη
Σύμφωνα με την έρευνα, τα δεύτερα παιδιά μιας οικογένειας που είχαν μικρότερο αδελφάκι με αναπηρία παρουσίαζαν 13% μεγαλύτερη πιθανότητα να αναζητήσουν υπηρεσίες ψυχικής υγείας μεταξύ 9 και 20 ετών.
Ειδικότερα, καταγράφηκαν:
- 23% περισσότερες επισκέψεις σε ψυχιάτρους
- 18% περισσότερες συνταγογραφήσεις ψυχιατρικών φαρμάκων
- 11% περισσότερες επισκέψεις για ψυχολογική συμβουλευτική
Οι διαφορές άρχισαν να εμφανίζονται περίπου στην ηλικία των 9 ετών και αυξάνονταν κατά την εφηβεία.
Τα δεύτερα παιδιά επηρεάζονταν περισσότερο από τα πρωτότοκα, πιθανότατα επειδή βρίσκονταν σε μικρότερη ηλικία όταν γεννήθηκε το αδελφάκι τους με αναπηρία. Αυτό δε σημαίνει ότι όλα τα αδέλφια παιδιών με αναπηρία θα αντιμετωπίσουν ψυχολογικές δυσκολίες, αλλά ότι οι πιθανότητες να χρειαστούν υποστήριξη είναι αυξημένες.
Οι οικονομικές δυσκολίες εντείνουν τις πιέσεις
Οι επιπτώσεις ήταν εντονότερες στις οικογένειες με χαμηλότερο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο. Ειδικά όταν οι μητέρες είχαν ολοκληρώσει μόνο την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, η απασχόλησή τους ήταν 13% χαμηλότερη, ενώ η πιθανότητα να παραμείνουν μαζί οι γονείς ήταν 6% μικρότερη.
«Δεδομένου ότι οι αναπηρίες είναι συχνότερες σε οικογένειες με χαμηλότερη κοινωνικοοικονομική κατάσταση, η αναπηρία θα μπορούσε να αποτελεί έναν υποτιμημένο παράγοντα που ενισχύει τις κοινωνικοοικονομικές ανισότητες από γενιά σε γενιά», εξηγεί η Janet Currie, συν-συγγραφέας της μελέτης, ερευνήτρια του RFBerlin και καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Yale.
Η κρατική στήριξη αλλάζει τα δεδομένα
Ένα από τα πιο ενθαρρυντικά ευρήματα αφορά στην επίδραση των κοινωνικών παροχών. Το 1998, η Δανία διεύρυνε την οικονομική υποστήριξη προς γονείς παιδιών με σοβαρά προβλήματα υγείας. Μετά την αλλαγή, το ποσοστό των δεύτερων παιδιών που χρησιμοποιούσαν υπηρεσίες ψυχικής υγείας μειώθηκε από 21% σε 9%. Το εύρημα υποδηλώνει ότι η οικονομική ενίσχυση των γονέων μπορεί να ωφελήσει και τα υπόλοιπα παιδιά, περιορίζοντας τις πιέσεις της καθημερινότητας.
Η σημασία αυτής της προστασίας γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν αναλογιστούμε ότι, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περίπου το 14% των εφήβων 10-19 ετών παγκοσμίως αντιμετωπίζει κάποια ψυχική διαταραχή. Παράλληλα, περίπου 1 στις 14 οικογένειες στη Δανία έχει παιδί με σωματική αναπηρία, όπως συγγενή καρδιοπάθεια, επιληψία ή εγκεφαλική παράλυση.
Η φροντίδα αφορά σε όλη την οικογένεια
Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι η υποστήριξη δεν πρέπει να περιορίζεται στο παιδί με αναπηρία. Τα υγιή αδέλφια χρειάζονται επίσης προσοχή, συναισθηματική ασφάλεια και χώρο για να εκφράσουν τις δικές τους δυσκολίες. Η ενίσχυση των οικογενειών, ιδιαίτερα όσων αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες, μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά για την ψυχική υγεία των παιδιών.
Πηγή: www.ygeiamou.gr
