Τι κοινό μπορεί να έχει ο τρόπος σκέψης του Σέρλοκ Χολμς με τον κίνδυνο άνοιας; Ο διάσημος ντετέκτιβ του Άρθουρ Κόναν Ντόιλ είχε μια αξιοθαύμαστη ικανότητα: παρατηρούσε λεπτομέρειες, αναγνώριζε μοτίβα, συνέδεε φαινομενικά ασύνδετες πληροφορίες και κατέληγε σε συμπεράσματα. Μια διαδικασία που παραπέμπει σε μεγάλο βαθμό σε αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν επαγωγική συλλογιστική.
Τώρα, μια μεγάλη σουηδική μελέτη δείχνει ότι η συγκεκριμένη γνωστική δεξιότητα μπορεί να έχει ενδιαφέρουσα σχέση με την υγεία του εγκεφάλου πολύ αργότερα στη ζωή. Παιδιά που είχαν καλύτερες επιδόσεις στην επαγωγική συλλογιστική στην ηλικία των 13 ετών εμφάνισαν χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας έως και έξι δεκαετίες αργότερα.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Alzheimer’s Research & Therapy, παρακολούθησε 10.539 άτομα που είχαν γεννηθεί στη Σουηδία το 1948. Οι γνωστικές τους ικανότητες είχαν αξιολογηθεί όταν ήταν μόλις 13 ετών και οι ερευνητές μπόρεσαν να παρακολουθήσουν την πορεία της υγείας τους για περισσότερες από έξι δεκαετίες, έως τον Νοέμβριο του 2025.
Τα ευρήματα έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή δεν αφορούσαν γενικά την «ευφυΐα». Από τις τρεις διαφορετικές γνωστικές ικανότητες που εξετάστηκαν στην παιδική ηλικία, μόνο η επαγωγική συλλογιστική παρουσίασε ανεξάρτητη συσχέτιση με τον μελλοντικό κίνδυνο άνοιας.
Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη
Το 1961, όταν οι συμμετέχοντες φοιτούσαν στην έκτη τάξη, υποβλήθηκαν σε τεστ που αξιολογούσαν τρεις διαφορετικές γνωστικές ικανότητες: επαγωγική συλλογιστική, λεκτική και χωρική ικανότητα. Η επαγωγική συλλογιστική αφορά ουσιαστικά την ικανότητα να αναγνωρίζει κάποιος μοτίβα και σχέσεις ανάμεσα σε διαφορετικές πληροφορίες και, με βάση αυτά, να οδηγείται σε ένα γενικό συμπέρασμα.
Δεκαετίες αργότερα, οι επιστήμονες συνέδεσαν τα αποτελέσματα εκείνων των σχολικών δοκιμασιών με τα εθνικά μητρώα νοσηλειών και θανάτων της Σουηδίας, εξετάζοντας μεταξύ άλλων τις διαγνώσεις άνοιας, καρδιαγγειακών νοσημάτων και διαβήτη. Συνολικά, από τους 10.539 συμμετέχοντες, 287, ποσοστό 2,7%, εμφάνισαν άνοια κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης.
Όπως παρατήρησαν οι ερευνητές, η καλύτερη επίδοση στην επαγωγική συλλογιστική στα 13 χρόνια συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας πολλές δεκαετίες αργότερα. Αντίθετα, οι άλλες δύο δεξιότητες που εξετάστηκαν -η λεκτική και η χωρική ικανότητα- δεν παρουσίασαν ανεξάρτητη συσχέτιση με τον μελλοντικό κίνδυνο άνοιας.
Μάλιστα, η σχέση ανάμεσα στην επαγωγική συλλογιστική και τον κίνδυνο άνοιας παρέμεινε ακόμη και όταν οι ερευνητές συνυπολόγισαν παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα, όπως το μορφωτικό επίπεδο των γονέων, την εκπαίδευση των ίδιων των συμμετεχόντων στη μέση ηλικία, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τον διαβήτη. Τα ευρήματα επιβεβαιώθηκαν και όταν η ανάλυση επεκτάθηκε σε μεγαλύτερο δείγμα, συνολικά 19.919 ατόμων, συμπεριλαμβάνοντας και ανθρώπους που είχαν γεννηθεί το 1953.
Η άνοια μπορεί να έχει ρίζες πολύ νωρίτερα στη ζωή
Αν και τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι ένα γνωστικό τεστ στην παιδική ηλικία μπορεί να προβλέψει την εμφάνιση της άνοιας, αναδεικνύουν μια διαφορετική διάσταση της νευροεκφυλιστικής ασθένειας. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα αποτελέσματα ενισχύουν την προσέγγιση σύμφωνα με την οποία η άνοια πρέπει να εξετάζεται σε ολόκληρο το εύρος της ζωής. Χαρακτηριστικά της νευροανάπτυξης κατά την παιδική ηλικία μπορεί να λειτουργούν παράλληλα με γνωστούς παράγοντες κινδύνου που εμφανίζονται αργότερα, όπως οι αγγειακές και μεταβολικές παθήσεις.
Μελλοντικές μακροχρόνιες μελέτες θα μπορούσαν να διερευνήσουν εάν η υποστήριξη της υγιούς γνωστικής ανάπτυξης στην παιδική ηλικία μπορεί να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες μακροπρόθεσμες επενδύσεις για τη μείωση του κινδύνου άνοιας.
Πηγή: www.ygeiamou.gr
