Ένα από τα πολυτιμότερα μπαχαρικά στον κόσμο ενδέχεται να κρύβει στα συστατικά του ένα νέο «όπλο» κατά της λιπώδους νόσου του ήπατος. Ερευνητές από το China Pharmaceutical University διαπίστωσαν ότι η κροκίνη ΙΙ, φυσική ουσία που περιέχεται στο σαφράν, μπορεί να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό με τον οποίο τα ηπατικά κύτταρα απομακρύνουν μια πρωτεΐνη που συνδέεται με τη συσσώρευση λίπους και τη φλεγμονή.
Τα πρώτα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Targetome, χαρακτηρίζονται ενθαρρυντικά. Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή: Η ουσία δοκιμάστηκε έως τώρα μόνο σε εργαστηριακά κύτταρα και σε αρσενικά ποντίκια. Η μελέτη δεν εξέτασε εάν η κατανάλωση κρόκου ως τροφίμου ή συμπληρώματος μπορεί να προσφέρει ανάλογα οφέλη στον άνθρωπο.
Η πρωτεΐνη που ευνοεί τη συσσώρευση λίπους
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται η ANGPTL8, μια πρωτεΐνη που παράγεται κυρίως στο ήπαρ και συμμετέχει στη ρύθμιση των λιπιδίων και της φλεγμονής. Τα επίπεδά της φαίνεται να αυξάνονται σε ανθρώπους με μεταβολικά σχετιζόμενη στεατωτική νόσο του ήπατος, γνωστή διεθνώς ως MASLD, και η αύξησή της έχει συσχετιστεί με σοβαρότερη ηπατική βλάβη.
Η MASLD χαρακτηρίζεται από υπερβολική συσσώρευση λίπους στο ήπαρ και συνδέεται στενά με την παχυσαρκία, την αυξημένη χοληστερόλη, τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και την υπέρταση. Επηρεάζει περισσότερο από το ένα τέταρτο του παγκόσμιου ενήλικου πληθυσμού και, χωρίς την κατάλληλη αντιμετώπιση, μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να εξελιχθεί σε φλεγμονή, ίνωση, κίρρωση ή ακόμη και ηπατική ανεπάρκεια.
Αναζητώντας μια ουσία που θα μπορούσε να στοχεύσει την ANGPTL8, οι επιστήμονες εξέτασαν περίπου 70 μικρά μόρια που περιέχονται στο σαφράν. Δύο από αυτά, η κροκίνη Ι και η κροκίνη ΙΙ, εμφάνισαν την ισχυρότερη αλληλεπίδραση με την πρωτεΐνη. Οι πιο εξειδικευμένες αναλύσεις έδειξαν ότι η κροκίνη ΙΙ συνδεόταν αποτελεσματικότερα μαζί της.
Πώς δρα η κροκίνη ΙΙ
Η κροκίνη ΙΙ δεν φαίνεται απλώς να αναστέλλει τη λειτουργία της ANGPTL8. Σύμφωνα με τους ερευνητές, ουσιαστικά «σημαδεύει» την πρωτεΐνη, ώστε να απομακρυνθεί από το εσωτερικό των κυττάρων μέσω του συστήματος αυτοφαγίας και λυσοσωμάτων.
Πρόκειται για τον φυσικό μηχανισμό ανακύκλωσης του κυττάρου, με τον οποίο ανεπιθύμητες ή κατεστραμμένες πρωτεΐνες εγκλωβίζονται και διασπώνται. Στα εργαστηριακά πειράματα, η παρουσία της κροκίνης ΙΙ επιτάχυνε σημαντικά την αποδόμηση της ANGPTL8. Οι επιστήμονες υπολόγισαν ότι περίπου η μισή ποσότητα της πρωτεΐνης εξαφανιζόταν μέσα σε 6,45 ώρες.
Τι έδειξαν τα πειράματα στα ποντίκια
Για να εξετάσουν τη δράση της ουσίας σε ζωντανό οργανισμό, οι ερευνητές χορήγησαν για δέκα εβδομάδες διατροφή με πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά σε αρσενικά ποντίκια, προκαλώντας αλλοιώσεις αντίστοιχες της λιπώδους νόσου του ήπατος. Στη συνέχεια, τους χορηγούσαν καθημερινά καθαρή κροκίνη ΙΙ με ενδοπεριτοναϊκές ενέσεις.
Στην υψηλότερη δόση, τα ποντίκια είχαν κατά 18,58% χαμηλότερο βάρος σε σύγκριση με τα πειραματόζωα που ακολουθούσαν την ίδια λιπαρή διατροφή χωρίς να λαμβάνουν την ουσία. Παράλληλα, παρουσίασαν χαμηλότερα τριγλυκερίδια, ολική και LDL χοληστερόλη, καλύτερη ρύθμιση του σακχάρου και μειωμένη αντίσταση στην ινσουλίνη.
Οι εξετάσεις έδειξαν επίσης χαμηλότερες τιμές ηπατικών ενζύμων, ενώ η ανάλυση των ιστών αποκάλυψε αισθητά μικρότερη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ. Οι ερευνητές δεν εντόπισαν εμφανείς βλάβες στην καρδιά, στους νεφρούς ή στον σπλήνα των ζώων, χωρίς αυτό να αρκεί για να αποδειχθεί η μακροχρόνια ασφάλεια της ουσίας.
Όχι ακόμη θεραπεία για τον άνθρωπο
Παρά τα θετικά ευρήματα, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για προκλινική έρευνα. Δεν είναι ακόμη γνωστό εάν η κροκίνη ΙΙ δρα με τον ίδιο τρόπο στον ανθρώπινο οργανισμό, ποια δόση θα μπορούσε να είναι αποτελεσματική ή ασφαλής και με ποιον τρόπο θα έπρεπε να χορηγείται.
Επιπλέον, η ποσότητα της καθαρής δραστικής ουσίας που χρησιμοποιήθηκε στα πειράματα δεν μπορεί να συγκριθεί με την ποσότητα κρόκου που προστίθεται σε ένα φαγητό. Επομένως, τα ευρήματα δεν αποτελούν λόγο για ανεξέλεγκτη κατανάλωση κρόκου ή συμπληρωμάτων, ούτε υποκαθιστούν τις ιατρικές οδηγίες, την απώλεια βάρους, τη σωματική δραστηριότητα και την κατάλληλη αντιμετώπιση των μεταβολικών παραγόντων κινδύνου.
Η ανακάλυψη, ωστόσο, αναδεικνύει έναν ενδιαφέροντα νέο μηχανισμό: Τη χρήση φυσικών μορίων για την ενεργοποίηση του κυτταρικού «συστήματος καθαρισμού» και την απομάκρυνση πρωτεϊνών που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της νόσου. Το κατά πόσο η κροκίνη ΙΙ θα εξελιχθεί μελλοντικά σε θεραπευτική επιλογή μένει να αποδειχθεί μέσα από περαιτέρω μελέτες και, κυρίως, κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους.
Πηγή: www.ygeiamou.gr
