Ένα απότομο μήνυμα, μια ακυρωμένη συνάντηση, ένας σύντροφος που φαίνεται απόμακρος. Όταν η συμπεριφορά κάποιου μάς πληγώνει, συχνά ψάχνουμε μια εξήγηση – και, μαζί, την επιβεβαίωση ότι δικαιολογημένα αισθανόμαστε έτσι. Πλέον, αυτή η αναζήτηση μπορεί να ξεκινά με μια ερώτηση σε ένα chatbot.
Ο ψυχολόγος Jeffrey Bernstein, σε άρθρο του στο Psychology Today, αναφέρει ότι όλο και περισσότεροι θεραπευόμενοί του στρέφονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη μετά από δύσκολες στιγμές στις σχέσεις τους. Μια άμεση, καλογραμμένη απάντηση μπορεί να τους ανακουφίσει. Δεν σημαίνει, όμως, ότι αποτυπώνει όσα πραγματικά συνέβησαν ανάμεσα σε δύο ανθρώπους.
Ο ίδιος ξεχωρίζει τρεις λόγους για τους οποίους χρειάζεται προσοχή όταν ζητάμε από την Τεχνητή Νοημοσύνη να ερμηνεύσει τη συμπεριφορά των άλλων.
1. Η απάντηση βασίζεται στη δική μας περιγραφή
Η ερώτηση «Γιατί ο σύντροφός μου ήταν τόσο εχθρικός όταν γύρισα σπίτι;» περιέχει ήδη το πόρισμα: ότι η συμπεριφορά του ήταν εχθρική. Δεν περιγράφει απλώς ένα περιστατικό, αλλά του αποδίδει συγκεκριμένο νόημα.
Όπως εξηγεί ο Bernstein, μπορεί να λείπουν σημαντικές πληροφορίες. Ο άλλος ίσως ήταν εξαντλημένος, αντιμετώπιζε μια δυσκολία ή ήταν θυμωμένος για κάτι που δεν έχει ακόμη συζητηθεί. Το chatbot δεν έχει πρόσβαση σε αυτές τις λεπτομέρειες, ενώ ενδέχεται να μην τις γνωρίζουμε ούτε εμείς.
Γι’ αυτό ο ψυχολόγος δίνει έμφαση στη διάκριση ανάμεσα στην παρατήρηση και την ερμηνεία. Το «μου μίλησε απότομα» περιγράφει την εμπειρία μας. Το «δεν νοιάζεται για μένα» είναι ένα συμπέρασμα για τα συναισθήματα του άλλου.
2. Οι περισσότερες εξηγήσεις οδηγούν σε… περισσότερη ανησυχία
Ένα θυμωμένο μήνυμα από το ενήλικο παιδί μας μπορεί να μας κάνει να το διαβάζουμε ξανά και ξανά, προσπαθώντας να καταλάβουμε τι σημαίνει για τη σχέση μας. Αν ζητήσουμε από ένα chatbot να το αναλύσει, θα έχουμε γρήγορα μια πιθανή εξήγηση. Και, αν αυτή δεν μας καθησυχάσει, μπορούμε να ζητήσουμε άλλη μία.
Ο Bernstein περιγράφει πώς η διαρκής αναζήτηση καθησυχασμού μπορεί να συντηρεί την υπερανάλυση. Η ανακούφιση κρατά λίγο, η αμφιβολία επιστρέφει και ακολουθεί μια νέα ερώτηση. Οι εναλλακτικές ερμηνείες πολλαπλασιάζονται, χωρίς να προστίθενται απαραίτητα πραγματικές πληροφορίες.
Έτσι, αντί να κατανοούμε καλύτερα το περιστατικό, μπορεί να αφιερώνουμε όλο και περισσότερο χρόνο σε υποθέσεις για το τι σκέφτεται ή αισθάνεται ο άλλος.
3. Η ανάλυση δεν υποκαθιστά τη συζήτηση με τον άνθρωπο που αφορά
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να προτείνει τι ενδέχεται να σημαίνει μια φράση. Ωστόσο, δεν βρίσκεται σε θέση να γνωρίζει την πρόθεση εκείνου που την είπε – μόνο από τη δική μας αφήγηση.
Εδώ υπάρχει, σύμφωνα με τον ψυχολόγο, μια ακόμη παγίδα: η αίσθηση ότι έχουμε κάνει πρόοδο, ενώ η συζήτηση που χρειάζεται παραμένει σε εκκρεμότητα. Έχουμε αναλύσει τον καβγά, αλλά δεν έχουμε ακούσει – πραγματικά – την πλευρά του άλλου.
Ο Bernstein προτείνει να εκφράζουμε αυτό που μας πλήγωσε και την επιθυμία μας να καταλάβουμε τι συνέβη, χωρίς να προδικάζουμε τις προθέσεις του συνομιλητή μας.
Οπότε, πριν ζητήσουμε ακόμη μία ερμηνεία από ένα chatbot, ο ψυχολόγος προτείνει να κάνουμε μια παύση και να απαντήσουμε σε τρία ερωτήματα:
Όπως επισημαίνει ο ψυχολόγος, σημασία έχει να ακούσουμε την απάντηση του άλλου, χωρίς να συμπληρώνουμε εκ των προτέρων όσα δεν γνωρίζουμε. Μια πιθανή εξήγηση από το chatbot δεν αρκεί για να μάθουμε τι πραγματικά εννοούσε.
Διαβάστε επίσης
5 λόγοι που «ξαναπαίζουμε» τους δύσκολους διαλόγους στο μυαλό μας – Πώς να κόψουμε το replay
Γιατί οι φοιτητές δένονται συναισθηματικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη
Περνάτε πολλή ώρα μιλώντας με chatbot; Μάλλον έχετε κατάθλιψη – Ποια είναι η κρίσιμη ηλικία
Πηγή: www.ygeiamou.gr
