Η Carys είναι μόλις 10 ετών και έχει ήδη τη δική της μικρή «επιχείρηση»: Φροντίζει κατοικίδια όταν λείπουν οι κηδεμόνες τους. Πρόσφατα, ένας γείτονας χρειάστηκε να ταξιδέψει για λίγες ημέρες και της ζήτησε να αναλάβει τη γάτα του, η οποία ζούσε σε ένα μικρό υπόστεγο πίσω από το σπίτι, την ώρα που το κτίριο βρισκόταν εδώ και καιρό υπό ανακαίνιση.

Η Carys δέχθηκε. Μάλιστα, ζήτησε λιγότερα χρήματα από τη συνηθισμένη αμοιβή της. Όπως εξήγησε αργότερα στη μητέρα της, σκέφτηκε ότι ο κηδεμόνας της γάτας πιθανότατα δυσκολευόταν να βρει κάποιον που θα αναλάμβανε τη δουλειά με τα χρήματα που μπορούσε να διαθέσει. Δεν ήταν μία απόφαση που της υπέδειξε κάποιος ενήλικας. Την πήρε μόνη της.

Και αυτό, σύμφωνα με τα όσα αναφέρει σε άρθρο της στο Psychology Today η Jen Lumanlan, M.S., M.Ed., συγγραφέας και ερευνήτρια θεμάτων γονεϊκότητας, βρίσκεται στον πυρήνα μιας δεξιότητας που οι περισσότεροι γονείς θέλουν να καλλιεργήσουν στα παιδιά τους: της πραγματικής αυτοπεποίθησης.

Γιατί η αυτοπεποίθηση δεν γεννιέται όταν ένα παιδί ακούει συνεχώς «μπράβο». Χτίζεται όταν καλείται να σκεφτεί, να επιλέξει, να δοκιμάσει, να αποτύχει και τελικά να ανακαλύψει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο του μια πραγματική κατάσταση.

Οι γονείς σήμερα ανησυχούν περισσότερο για το μέλλον

Η αγωνία των γονιών για το πώς θα μπορέσει ένα παιδί να σταθεί οικονομικά στα πόδια του είναι σήμερα εντονότερη από ποτέ. Το αυξανόμενο κόστος σπουδών, οι αλλαγές στην αγορά εργασίας και η οικονομική αβεβαιότητα κάνουν πολλούς γονείς να σκέφτονται πολύ νωρίς ποιος δρόμος θα προσφέρει στο παιδί τους ασφάλεια, σταθερό εισόδημα και ανεξαρτησία.

Υπάρχει, όμως, και ένα δεύτερο ερώτημα: Τι άνθρωπος μεγαλώνει αυτό το παιδί;

Οι περισσότεροι γονείς θέλουν και τα δύο. Θέλουν έναν ενήλικα που θα μπορεί να συντηρήσει τον εαυτό του, αλλά ταυτόχρονα θα διαθέτει κρίση, ενσυναίσθηση, υπευθυνότητα και τη δυνατότητα να παίρνει σωστές αποφάσεις χωρίς κάποιον διαρκώς δίπλα του. Και κάπου εδώ αρχίζει η δύσκολη ισορροπία.

Ανάμεσα στην καθοδήγηση και την αυτονομία

Υπάρχει ένας τρόπος γονεϊκότητας στον οποίο ο γονιός χαράζει ολόκληρο τον δρόμο και περιμένει από το παιδί να τον ακολουθήσει. Υπάρχει και το ακριβώς αντίθετο: Να απομακρύνεται εντελώς, αφήνοντας το παιδί να βρει μόνο του τη λύση. Και κάπου εκεί ανάμεσα, υπάρχει και μία τρίτη επιλογή: Να παραμένουμε παρόντες, χωρίς να παίρνουμε εμείς όλες τις αποφάσεις. Να καθοδηγούμε αντί να κατευθύνουμε.

Η διαφορά μπορεί να φαίνεται μικρή, αλλά είναι ουσιαστική. Αντί να δίνουμε αμέσως τη λύση, μπορούμε να κάνουμε την ερώτηση που θα βοηθήσει το παιδί να τη βρει μόνο του.

1. Κάντε ερωτήσεις αντί να δίνετε έτοιμες λύσεις

Όταν η Carys άρχισε να αναλαμβάνει περισσότερα κατοικίδια, δυσκολευόταν να θυμάται όλες τις πληροφορίες: Τι τρώει κάθε ζώο, πού βρίσκεται το κλειδί, ποιος είναι ο κωδικός του συναγερμού. Η μητέρα της θα μπορούσε πολύ εύκολα να της φτιάξει ένα σύστημα οργάνωσης και να της το παραδώσει έτοιμο. Δεν το έκανε. Αντίθετα, τη ρώτησε τι πίστευε ότι θα τη βοηθούσε να θυμάται καλύτερα όλες αυτές τις λεπτομέρειες.

Η Carys είχε δει στο διαδίκτυο έναν επαγγελματία pet sitter να χρησιμοποιεί ένα έντυπο με τις πληροφορίες κάθε πελάτη. Έτσι αποφάσισε να δημιουργήσει το δικό της. Η μητέρα της τη βοήθησε μόνο να σκεφτεί ποιες ερωτήσεις θα ήταν χρήσιμο να περιλαμβάνει. Το σύστημα ήταν δικό της. Και εξακολουθεί να το χρησιμοποιεί.

Η πρακτική αρχή είναι απλή: Πριν απαντήσουμε εμείς σε ένα πρόβλημα, μπορούμε να ρωτήσουμε το παιδί πώς θα το έλυνε εκείνο.

2. Αφήστε ορισμένα λάθη να συμβούν

Την πρώτη φορά που η Carys ανέλαβε τη γάτα ενός γείτονα, ξέχασε το έντυπο με τις πληροφορίες και δεν θυμόταν τον κωδικό του συναγερμού. Ο συναγερμός χτύπησε. Στην επόμενη επίσκεψη πήρε μαζί της το έντυπο, αλλά πάτησε τα κουμπιά με λάθος σειρά. Ο συναγερμός χτύπησε ξανά. Ένας γονιός θα μπορούσε εξαρχής να της έχει πει: «Μην ξεχάσεις ποτέ το χαρτί». Θα είχε αποφευχθεί όλη η αναστάτωση. Αλλά η Carys έμαθε το μάθημα μέσα από την εμπειρία. Την επόμενη φορά είχε μαζί της τις πληροφορίες σε κάθε επίσκεψη και όλα κύλησαν ομαλά.

Ακριβώς εδώ βρίσκεται μια κρίσιμη διαφορά: Η αυτοπεποίθηση που δημιουργείται μέσα από πραγματικές εμπειρίες είναι διαφορετική από εκείνη που βασίζεται μόνο στον έπαινο. Όταν ένα παιδί λύνει ένα πρόβλημα – ακόμη κι αν το ίδιο συνέβαλε στη δημιουργία του – αποκτά μια πολύτιμη εσωτερική βεβαιότητα: «Μπορώ να το αντιμετωπίσω». Αυτό δεν μπορεί να το προσφέρει κανένα «μπράβο» στον ίδιο βαθμό.

3. Αφήστε την τελική απόφαση να είναι δική τους

Όταν ήρθε η ώρα να καθορίσει τις αμοιβές της, η Carys συζήτησε με τη μητέρα της το γεγονός ότι κάθε οικογένεια έχει διαφορετικές οικονομικές δυνατότητες. Χωρίς κάποιος να της το προτείνει, αποφάσισε να δημιουργήσει μία κλιμακωτή τιμή, αφήνοντας κάθε οικογένεια να επιλέγει τι μπορούσε να πληρώσει. Ήταν μία πραγματική απόφαση για μία πραγματική κατάσταση και μαζί της ήρθαν και πραγματικές συνέπειες. Αυτό έχει σημασία.

Έρευνες γύρω από τη θεωρία του αυτοπροσδιορισμού υποστηρίζουν ότι η αυτοπεποίθηση είναι πιθανότερο να αποκτήσει διάρκεια όταν τα παιδιά βιώνουν τον εαυτό τους ως ικανούς ανθρώπους που μπορούν να παίρνουν αποφάσεις, και όχι απλώς ως παιδιά που επιβραβεύονται επειδή έκαναν αυτό που τους ζητήθηκε.

Ο τελικός στόχος δεν είναι ένα παιδί που γνωρίζει να ακολουθεί σωστά οδηγίες. Είναι ένας μελλοντικός ενήλικας που έχει αναπτύξει την κρίση για να αποφασίζει μόνος του.

4. Κάντε ένα βήμα πίσω, σκόπιμα

Η παρόρμηση να επέμβουμε είναι ισχυρή. Ο γονιός βλέπει ένα παιδί να παλεύει επί ώρα με κάτι που ο ίδιος θα μπορούσε να λύσει σε μισό λεπτό. Το βλέπει να επιλέγει έναν δρόμο που δεν είχε φανταστεί για εκείνο ή να παίρνει μια απόφαση που ο ίδιος θα είχε πάρει διαφορετικά. Και θέλει να παρέμβει. Όμως η ανεξαρτησία καλλιεργείται όταν ο γονιός καταφέρνει να παραμένει αρκετά κοντά ώστε να βοηθήσει εάν χρειαστεί, αλλά αρκετά πίσω ώστε η απόφαση να εξακολουθεί να ανήκει στο παιδί. Και αυτή είναι δεξιότητα που χρειάζεται εξάσκηση και για τον ίδιο τον γονιό.

Το ιδανικό πεδίο είναι οι καταστάσεις στις οποίες οι συνέπειες είναι πραγματικές αλλά όχι καταστροφικές. Εκεί το παιδί μπορεί να δοκιμάσει, να κάνει λάθος, να διορθώσει και να μάθει χωρίς να τίθεται σε σοβαρό κίνδυνο.

Η αυτοπεποίθηση χτίζεται όταν το παιδί λέει «το κατάφερα»

Η Carys δεν επέλεξε χαμηλότερη αμοιβή επειδή η μητέρα της τής μίλησε για κοινωνική δικαιοσύνη. Παρατήρησε τον άνθρωπο που είχε απέναντί της, αξιολόγησε την κατάσταση και πήρε μόνη της μια απόφαση. Αυτό ακριβώς είναι το ζητούμενο. Όχι να μεγαλώσουμε παιδιά που γνωρίζουν πάντα τη «σωστή» απάντηση επειδή τους την έχουμε δώσει εμείς, αλλά παιδιά που έχουν μάθει πώς να αναζητούν τη σωστή απάντηση μόνα τους. Χρειάζεται περισσότερος χρόνος. Απαιτεί από τον γονιό να αντέξει τα λάθη, τις ατελείς αποφάσεις και την αβεβαιότητα.

Αλλά αυτή ακριβώς η διαδικασία χτίζει την αυτοπεποίθηση που αντέχει στον χρόνο: Όχι το «μου είπαν ότι είμαι ικανός», αλλά το πολύ ισχυρότερο «ξέρω ότι μπορώ να τα καταφέρω, γιατί το έχω ήδη κάνει».

Πηγή: www.ygeiamou.gr